Afgelopen weken werd er door vrijwilligers, bedrijven en medewerkers van Staatsbosbeheer heel veel afval uit Nationaal Park De Biesbosch opgeruimd. In totaal werd er in 7 dagen met in totaal ruim 250 personen meer dan 62 kuub afval uit de Biesbosch verwijderd. Naast de gebruikelijke plastic flessen, emmers, stootblokken, touw en tal van andere soorten plastic delen vonden vrijwilligers op moeilijk bereikbare plekken in de Biesbosch nog afval uit de jaren ’50, ’60 en ’70. Ook werd weer allerlei huisraad zoals koelkasten, matrassen en meubels langs de oevers van de Merwede en Amer weggehaald. De actie wordt mogelijk gemaakt door financiële bijdragen van verschillende partners binnen de campagne ‘Samen houden we de Biesbosch schoon’. Deze campagne loopt nog tot eind 2026.

Inmiddels is het een traditie geworden. In het voor- en najaar struinen vrijwilligers de randen van Nationaal Park De Biesbosch af op zoek naar (zwerf)afval. Ook afgelopen zaterdag 14 maart en tijdens verschillende opruimacties in de weken voorafgaand staken ruim 250 vrijwilligers, onder begeleiding van Staatsbosbeheer, de handen uit de mouwen.

Plastic grondsoep
De opruimactie werd verdeeld over meerdere locaties, in de gemeenten Dordrecht, Altena en Drimmelen.

“De betrokkenheid uit de regio blijft indrukwekkend. Dat waarderen we enorm. Maar wat we onderweg tegenkomen is soms ronduit schokkend”, vertelt Cynthia van ’t Hoff, boswachter publiek bij Staatsbosbeheer en coördinator van de opruimacties in Nationaal Park De Biesbosch.

“Tijdens het struinen langs oevers en door rietkragen kom je werkelijk van alles tegen: stoelen, touwen, wattenstaafjes en heel veel plastic. In alle soorten en maten. Zo vonden we tijdens een opruimactie zelfs een halve surfplank waar een boom doorheen was gegroeid. Die moet er al jaren hebben gelegen. Ook troffen we oude flessen schoonmaakmiddel aan uit de jaren ’70”, vervolgt zij.

Bijzondere vondsten waren verder speelgoed, gloeilampen en veel losse doppen. Vooral rondom Drimmelen troffen de deelnemers veel golfballen aan. “Op sommige plekken vonden we zelfs een soort plastic grondsoep: een aanspoelstrook waar afval al jaren aanspoelt, zich vermengt met aangespoelde grond en langzaam uit elkaar valt. Kleine stukjes plastic moesten letterlijk uit de grond worden gegraven.”

Naast de inzet van particulieren hielpen bij het schoonmaken ook meerdere bedrijven mee. “Fauna Protect en Tritium Advies hebben ons geholpen om de oevers schoon te maken. En WSV Drimmelen zette boten in om afval langs de oevers van de Amer te verwijderen. Het is fijn dat er zoveel draagvlak en enthousiasme is om deze opruimacties mogelijk te maken.”

Opruimen kost veel geld
De opruimacties zijn kostbaar. Vooral door de inzet van allerlei gespecialiseerd materieel om op moeilijk bereikbare plekken te komen, de inzet van medewerkers en het afvoeren van grote hoeveelheden afval. “Gelukkig kunnen we dankzij de samenwerkingscampagne ‘Samen houden we de Biesbosch schoon’ de opruimacties bekostigen. Het ingezamelde afval wordt via Rijkswaterstaat afgevoerd. Alle vrijwilligers en partners binnen de campagne: hartelijk dank voor jullie inzet. Zonder jullie hadden we dit simpelweg niet kunnen doen.”

Biesbosch, natuurlijk opvangsysteem voor afval
Afval is niet alleen een ergernis voor bezoekers, het is ook een bedreiging voor de natuur. De inschatting is dat meer dan de helft van het afval in de Biesbosch van stroomopwaarts met het rivierwater meekomt. De Biesbosch werkt, met haar vele geulen en oevers, als een natuurlijk vangsysteem waar een deel van dit afval blijft hangen. Tijdens het winterse hoge water spoelt het afval vervolgens weer aan op oevers en blijft het hangen in bomen, struiken en hogere begroeiing. “Inmiddels kennen we talloze voorbeelden waarbij dieren het slachtoffer zijn van zwerfafval. Ze raken erin verstrikt, gebruiken het in hun nesten of eten het op. En ondertussen weten we dat microplastics inmiddels zelfs in ons eigen voedsel worden teruggevonden.”

Campagne ‘Samen houden we de Biesbosch schoon’
De campagne bestaat sinds 2022 en wordt op dit moment gefinancierd door Rijkswaterstaat, de Provincie Noord-Brabant, IVN, de gemeenten Altena, Dordrecht, Drimmelen, Geertruidenberg en Waterschap Rivierenland. De financiering voor de campagne loopt dit jaar af, maar we ambiëren om de samenwerking met partners voort te zetten.

Om de bewustwording rond de afvalproblematiek te vergroten, zijn er naast de opruimacties campagneborden geplaatst, worden afvalzakjes uitgedeeld en staat er een afvalcontainer in het natuurgebied. Ook ondernemers en instanties zoals het Biesboschcentrum Dordrecht, Biesbosch MuseumEiland Werkendam en Rondvaartbedrijf Zilvermeeuw dragen bij door locaties of materieel beschikbaar te stellen.

Vanuit de campagne is het mogelijk om jaarlijks meerdere opruimacties te organiseren. De hulp van overheden blijft daarbij hard nodig. Dankzij geld, aandacht, vrijwilligers en enthousiaste boswachters wordt er veel afval opgeruimd. Maar de kraan lijkt nog altijd open te staan: het afval blijft de Hollandse Delta instromen.

Wil je helpen?
Deze schoonmaakactie gemist? Op 21 maart is de landelijke opschoondag, dan organiseren verschillende gemeenten ook diverse schoonmaakacties in hun gemeente. Omdat het broedseizoen in de Biesbosch dan is gestart, is de opruimactie in de Biesbosch altijd net iets eerder.

En op zaterdag 19 september (net voor World Cleanup Day) is er weer een grotere opruimactie in Nationaal Park De Biesbosch. Aanmelden daarvoor kan vanaf de zomer via de site: www.staatsbosbeheer.nl/biesbosch-schoon